Φοινικέλαιο: παραγωγή, κατανάλωση και επιπτώσεις στην υγεία και στον πλανήτη

Δείτε: Ποια καθημερινά προϊόντα περιέχουν φοινικέλαιο

Πηγή: WWF

Που βρίσκεται και πως παράγεται

Το τρώμε, το λουζόμαστε και πλένουμε με αυτό τα δόντια μας κάθε μέρα. Δεν το έχουμε δει ποτέ κι όμως είναι βασικό συστατικό στο 50% των συσκευασμένων προϊόντων στο σούπερ μάρκετ. Είναι το πιο δημοφιλές φυτικό λάδι στον κόσμο και καίει τα τροπικά δάση του πλανήτη με ξέφρενο ρυθμό.

«Κόψε και κάψε»: Η Ινδονησία είναι η μεγαλύτερη παραγωγός φοινικέλαιου στον κόσμο. Κάθε χρόνο καίγονται τεράστιες εκτάσεις τροπικού δάσους για να δώσουν χώρο σε φυτείες φοινίκων για την παραγωγή φοινικέλαιου. Οι εμπρησμοί γίνονται από εταιρίες αλλά και μικρότερους γεωργούς για να επεκτείνουν τις φυτείες τους.

Το ανθρώπινο κόστος: Στην Ινδονησία αλλά και στη γειτονική Μαλαισία, τη Σιγκαπούρη, και πολλές άλλες χώρες της νοτιοανατολικής Ασίας, χιλιάδες άνθρωποι εισάγονται στο νοσοκομείο με αναπνευστικά προβλήματα, ενώ οι ρύποι στην ατμόσφαιρα πολλές φορές ξεπερνούν κατά 10 φορές τα επιτρεπτά όρια.

Το κόστος για τον πλανήτη: η Ινδονησία κάθε χρόνο χάνει τις μεγαλύτερες εκτάσεις τροπικού δάσους στον κόσμο, μεγαλύτερες κι από τη Βραζιλία που αντιμετωπίζει την αποδάσωση του Αμαζονίου. Παρόλο που δεν είναι μια βιομηχανική χώρα, η Ινδονησία είναι σήμερα ένας από τους μεγαλύτερους ρυπαντές CO2 στον κόσμο.

Εδώ ήταν τροπικό δάσος και σπίτι για τον ουρακοτάγκο. Τώρα είναι φυτεία φοινικέλαιου. Βόρνεο, Μαλαισία.

Η καμπάνια: «Αναπνέουμε ό,τι αγοράζουμε»

Στη Σιγκαπούρη, το πρόβλημα είναι τόσο μεγάλο που αρκετές μέρες το χρόνο τα σχολεία κλείνουν ώστε τα παιδιά να προφυλαχθούν από την αιθαλομίχλη. Μια νέα εκστρατεία ενημερώνει τον κόσμο ότι αγοράζοντας προϊόντα μη-βιώσιμου φοινικέλαιου, προκαλούν άμεσα τον εμπρησμό και την αποδάσωση των τροπικών δασών της περιοχής και καλεί τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις να στηρίξουν το βιώσιμο φοινικέλαιο.

Οι επιπτώσεις στην υγεία μας

Η μαργαρίνη στο σπίτι έχει συνήθως ως κύριο συστατικό της το φοινικέλαιο. Σοκολάτα με γέμιση ή «πραλίνα»; Μάλλον έχει φοινικέλαιο. Μπισκότα; Ελάχιστα τυποποιημένα μπισκότα πια δεν έχουν ως βασικό συστατικό τους το φοινικέλαιο. Πολλές φορές, το φοινικέλαιο δεν αναγράφεται ξεκάθαρα, αλλά μπορεί η ετικέτα να αναγράφει «φυτικά λίπη (vegetable fats)», εννοώντας φοινικέλαιο ή φοινικοπυρηνέλαιο.

Σίγουρα δεν χρειάζεται να πανικοβαλλόμαστε από την πρόσφατη πρόσφατη ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφάλειας Τροφίμων*, όμως με το φοινικέλαιο να είναι τόσο διαδεδομένο, το επόμενο διάστημα θα χρειαστούν περισσότερες μελέτες ώστε να αποσαφηνιστεί τι κίνδυνο αντιμετωπίζουμε και τι μέτρα προφύλαξης πιθανόν χρειάζονται. Μέχρι τότε, ίσως αξίζει μια προσπάθεια περιορισμού της έκθεσης των παιδιών και βρεφών στο φοινικέλαιο, καθώς η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων τονίζει ότι:

«Η έκθεση σε “glycidyl fatty acid esters (GE)” [τα οποία βρίσκονται σε μεγάλη συγκέντρωση στο φοινικέλαιο] των βρεφών που καταναλώνουν αποκλειστικά βρεφικό γάλα-φόρμουλα προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς είναι 10 φορές μεγαλύτερη από το επίπεδο που θα θεωρούνταν χαμηλής ανησυχίας για τη δημόσια υγεία».

Το γάλα-φόρμουλα αρκετών μεγάλων παρασκευαστών στην Ελλάδα περιέχει φοινικέλαιο (π.χ. δείτε εδώ και εδώ), επομένως μέχρι να υπάρξουν περισσότερα επιστημονικά δεδομένα για το θέμα, ίσως κάποιοι γονείς που δεν θηλάζουν να προτιμήσουν βρεφικό γάλα που στα συστατικά του δεν θα περιέχεται φοινικέλαιο.

* Στηριζόμενη σε πρόσφατη επιστημονική έρευνα, αναφέρει ότι η επεξεργασία του φοινικέλαιου σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες του προσδίδει καρκινογόνες ιδιότητες.

Μποϊκοτάζ στο φονικέλαιο;

Παραδόξως, το ζητούμενο δεν είναι το μποϊκοτάζ στο φοινικέλαιο! Γιατί; Γιατί η παραγωγή φοινικέλαιου χρησιμοποιεί λιγότερη γη απ’ ό,τι οποιοδήποτε άλλο φυτικό λάδι. Με άλλα λόγια, η στροφή της βιομηχανίας σε άλλη πηγή φυτικού ελαίου θα είχε ακόμα χειρότερα αποτελέσματα. Στόχος είναι η παραγωγή βιώσιμου φοινικέλαιου, που δεν περιλαμβάνει την καταστροφή τροπικών δασών και που στηρίζει το εισόδημα της τοπικής κοινωνίας.

Η επιλογή της διατροφής μας

Παρόλο που το φοινικέλαιο βρίσκεται για τα καλά μες στη ζωή μας, ίσως τα πρόσφατα νέα να είναι μια καλή αφορμή να το μειώσουμε, κάνοντας ορισμένες γενικότερες επιλογές βελτίωσης της διατροφής μας, που θα μας ωφελήσουν έτσι κι αλλιώς:

Πόσα τυποποιημένα τρόφιμα επιλέγω να τρώω;

Το φοινικέλαιο χρησιμοποιείται κατά κόρον στα τυποποιημένα τρόφιμα, αλλά μπορεί να λείπει εντελώς από τη σπιτική μαγειρική. Είναι στο χέρι μας να μην επιλέγουμε προϊόντα όπως μαργαρίνη, που συνήθως έχει ως βασικό συστατικό το φοινικέλαιο, αλλά ελαιόλαδο ή ηλιέλαιο, είτε για μαγείρεμα, τηγάνισμα, ή και τα γλυκά. Στο βαθμό που αγοράζουμε τυποποιημένα προϊόντα, σε ορισμένα από αυτά υπάρχει η επιλογή να αποφύγουμε το φοινικέλαιο – π.χ. πατατάκια με ηλιέλαιο ή αραβοσιτέλαιο αντί φοινικέλαιου. Περιορίζοντας τα τυποποιημένα τρόφιμα περιορίζουμε την πρόσληψη πολλών χημικών πρόσθετων ουσιών και αποφεύγουμε την επεξεργασία των τροφών που αφαιρούν τις θρεπτικές τους ουσίες και δημιουργούν πιθανούς κινδύνους για την υγεία.

Πόσα λιπαρά επιλέγω να τρώω;

Η υπερβολική κατανάλωση λιπαρών φαγητών επιβαρύνει την υγεία μας. Οι μελέτες δείχνουν ότι η μεσογειακή διατροφή, που είναι πλούσια σε λαχανικά, φρούτα, και μετριάζει τις λιπαρές τροφές, είναι η καλύτερη για τον οργανισμό.

Τα καλά νέα επομένως είναι ότι κάνοντας πιο υγιεινές επιλογές στη διατροφή μας, με λιγότερα τυποποιημένα προϊόντα και λιγότερα λιπαρά, μπορούμε την ίδια στιγμή να μειώσουμε την έκθεσή μας όχι μόνο στο φοινικέλαιο, αλλά και σε άλλες πιθανές πηγές βλαβερών ουσιών.

Διαβάστε επίσης: Το βρώμικο μυστικό των καλλυντικών (και όχι μόνο)

Subscribe
Notify of
guest

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

1 Comment
Newest
Oldest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments

[…] ίσως αναρωτηθείτε. Η παραγωγή του φοινικέλαιου έχει πολύ μεγάλο περιβαλλοντικό κόστος και γίνονται μεγάλες προσπάθειες για να παράγεται […]