Ετικέτες τροφίμων: ημερομηνία, προέλευση, συστατικά, σκουπίδια ή ανακύκλωση;

Πηγή: WWF Ελλάς 1 | 2

Είσαστε από αυτούς που στην ετικέτα ενός προϊόντος βλέπουν απλώς την ημερομηνία λήξης και νιώθουν καλυμμένοι ή από αυτούς που απλώς εστιάζουν στον αριθμό θερμίδων που φέρει το κάθε τρόφιμο πριν το επιλέξουν; Τι κάνετε όμως με πιο «ασαφείς» έννοιες όπως τα «φυτικά έλαια», την ένδειξη «0%», τα «Ε» ή λέξεις, όπως «άνυδρη δεξτρόζη» ή «ινβερτοσάκχαρο» που οι περισσότεροι από εμάς διαβάζουμε με δυσκολία;

Ας το παραδεχτούμε! Η ετικέτα ενός προϊόντος μοιάζει με μία πυξίδα. Μας οδηγεί σε συνειδητές αγορές μέσα από ενημέρωση και αναλυτικά διατροφικά στοιχεία. Και όπως ενδέχεται να δυσκολευτούμε με τις πυξίδες μέχρι να μάθουμε τη χρήση τους, έτσι συμβαίνει και με τις ετικέτες: Παίρνει λίγο χρόνο και απαιτεί εξάσκηση, όταν όμως μάθουμε να τις «αποκρυπτογραφούμε» θα μπορούμε να βρούμε το μονοπάτι της υγιεινής και έξυπνης διατροφής στο άψε σβήσε!

Σε προσκαλούμε να μάθεις να παίζεις τα στοιχεία των ετικετών στα δάχτυλά σου ξεπερνώντας παγίδες και σκοτεινά σημεία που κρύβει συχνά μία ετικέτα! Ξεκινάμε από τα βασικά!

Η διαφορά μεταξύ του «ημερομηνία λήξης» και «ανάλωση κατά προτίμηση»

Η ημερομηνία λήξης υποδεικνύει την ημερομηνία μέχρι την οποία ένα τρόφιμο μπορεί να καταναλωθεί με ασφάλεια και χρησιμοποιείται για τρόφιμα που χαλάνε εύκολα. Τέτοια τρόφιμα είναι το κρέας, τα αβγά, το ψάρι και τα γαλακτοκομικά. Αναγράφεται σε όλα τα συσκευασμένα νωπά προϊόντα. Δεν πρέπει να καταναλώνεις προϊόντα μετά την ημερομηνία λήξης τους, επειδή μπορεί να πάθεις τροφική δηλητηρίαση. Πρέπει να ακολουθείς και τις οδηγίες αποθήκευσης. Δηλαδή, όταν το προϊόν ανοιχθεί και η συσκευασία του γράφει «κατανάλωση εντός τριών ημερών από το άνοιγμα» τότε πρέπει να το καταναλώσεις εντός του προβλεπόμενου χρόνου.

Η ανάλωση κατά προτίμηση υποδεικνύει την ημερομηνία μέχρι την οποία τα τρόφιμα διατηρούν όλα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά τους και ότι τα τρόφιμα αυτά μπορούν να καταναλωθούν με ασφάλεια και μετά την αναγραφόμενη ημερομηνία αρκεί να έχουν τηρηθεί οι οδηγίες αποθήκευσής του και δεν έχει φθαρεί η συσκευασία. Θα τη δείτε πάνω σε τρόφιμα όπως δημητριακά, ρύζι, ζυμαρικά, μπαχαρικά, σοκολάτα, φυτικά έλαια ή τρόφιμα σε κονσέρβες. Δεν κινδυνεύεις εάν καταναλώσεις το προϊόν μετά την ημερομηνία που δηλώνεται, αλλά μπορεί να έχει αρχίσει να χάνει την αρχική γεύση του και την υφή του.

Μαθαίνοντας να ξεχωρίζετε αυτές τις δύο ενδείξεις, θα μειώσετε κατά πολύ τη σπατάλη τροφίμων στο σπίτι, καθώς θα παρατηρήσετε ίσως ότι πολύ συχνά πετάμε με ευκολία ένα πακέτο μακαρόνια, ρύζι ή κονσέρβες, επειδή η ημερομηνία που αναγραφόταν πέρασε. Κι όμως θα μπορούσαμε κάλλιστα να τα καταναλώσουμε, αν οι αισθήσεις μας (όσφρηση, όραση, γεύση) λένε ότι το τρόφιμο δεν έχει χαλάσει.

Συστατικά: Ήξερες ότι η σειρά με την οποία εμφανίζονται τα συστατικά σε μία ετικέτα παίζει ρόλο; Το συστατικό που περιέχεται στη μεγαλύτερη ποσότητα αναγράφεται πρώτα. Το νερό δεν περιλαμβάνεται πάντα, διότι συχνά θεωρείται φυσικό συστατικό του τρόφιμου. Αν δηλαδή δεις τη ζάχαρη να αναγράφεται πρώτα-πρώτα, τότε το προϊόν είναι «βομβαρδισμένο» από ζάχαρη… Καλό είναι να δείξεις σύνεση και μέτρο στην αγορά προϊόντων που δεν έχουν πολύ «υγιείνες συνιστώσες» και φυσικά που είναι πολύ επεξεργασμένα. Μεγάλη επεξεργασία σε ένα τρόφιμο σημαίνει μεγαλύτερη επιβάρυνση για τον πλανήτη και φυσικά «κόστος» στην υγεία μας.

Χώρα παραγωγής: Όσο πιο μακριά είναι η χώρα παραγωγής τόσο πιο… επιβαρυντικό για το περιβάλλον. Έχεις ακούσει τα τροφοχιλιόμετρα; Τα τροφοχιλιόμετρα είναι η απόσταση την οποία διανύουν τα τρόφιμα από τον τόπο παραγωγής τους μέχρι το τραπέζι μας. Εδώ βέβαια συμπεριλαμβάνονται και οι μεταφορές τους ανάμεσα στα στάδια του κύκλου ζωής τους – αγρόκτημα, επεξεργασία, πώληση. Κάθε φορά λοιπόν που επιλέγουμε ένα προϊόν, σκεφτόμαστε δύο πράγματα: από πού έρχεται και με τι μεταφορικό μέσο;

Συντήρηση τροφίμου: Μην ξεχνάτε ότι μετά την αγορά του προϊόντος είναι πολύ βασικό να το συντηρήσουμε και σωστά! Οι περισσότερες συσκευασίες αναγράφουν οδηγίες χρήσης του τροφίμου και είναι βασικό να τις ακολουθούμε, επειδή έτσι θα επιμηκυνθεί ο χρόνος ζωής του προϊόντος και θα μειώσουμε τη σπατάλη τροφίμων. Καλό για την τσέπη μας, καλό για το περιβάλλον!

Και αφού καταναλώσουμε το προϊόν; Πετάμε ή ανακυκλώνουμε τη συσκευασία;

Πόσες και πόσες φορές δεν έχεις αναζητήσει την απάντηση στο αν μπορεί να ανακυκλωθεί ή όχι μία συσκευασία και το μόνο που βρίσκεις είναι σύμβολα που «μοιάζουν κάπως» με το σήμα της ανακύκλωσης. Αναρωτιέσαι αν η συσκευασία είναι από ανακυκλώσιμα υλικά και αν ανακυκλώνεται; Σε αυτή τη λίστα μπορείς να γίνεις ο ειδικός επί του θέματος!

etiketes-trofimon-imerominia-proelefsi-systatika-skoupidia-i-anakyklosi-2

Η καμουφλαρισμένη ζάχαρη, τα «Ε» και το «άγνωστο» φοινικέλαιο…! 

Ας ξεκινήσουμε με το «γλυκό» της υπόθεσης! Η αλήθεια είναι ότι σπάνια θα βρείτε γραμμένη τη λέξη «ζάχαρη» πάνω σε μία ετικέτα. Η ζάχαρη και τα πρόσθετα σάκχαρα μπορεί να «καμουφλάρονται» σε λέξεις όπως: γαλακτόζη, φρουκτόζη, γλυκόζη, δεξτρόζη, βύνη και εκχύλισμα βύνης, ζάχαρη άχνη, ινβερτοσάκχαρο, ισογλυκόζη, καστανή ζάχαρη, λακτόζη, μαλτόζη, μαλτοδεξτρίνη, μελάσα, μέλι, νέκταρ αγκάβε, πετιμέζι, σακχαρόζη, σιρόπι γλυκόζης, σιρόπι ή χυμός ζαχαροκάλαμου, σιρόπι καστανής ζάχαρης, σιρόπι ρυζιού, σιρόπι φρουκτόζης καλαμποκιού. Αν λοιπόν δεν εντοπίσετε τη λέξη ζάχαρη στην ετικέτα, δεν σημαίνει και ότι δεν υπάρχει… Τα σάκχαρα είναι ένας μεγάλος γρίφος που πολλοί από εμάς δεν ξέρουμε να λύνουμε και, θέλουμε ή όχι, η προσθήκη τέτοιων σακχάρων μετατρέπουν ένα τρόφιμο σε πλέον επεξεργασμένο. Με άλλα λόγια, όσο περισσότερες λέξεις γνωρίζεις σε ένα τρόφιμο, τόσο λιγότερο επεξεργασμένο είναι. Κοινώς, καλό για εμάς, καλό για το περιβάλλον!

Σημειώστε εδώ ότι και το αλάτι ενός τροφίμου μπορεί συχνά να εμφανίζεται με τη λέξη νάτριο. Και αυτό επειδή το αλάτι ισοδυναμεί περίπου με τη διπλάσια ποσότητα νατρίου που αναγράφεται στην ετικέτα. Ας πούμε 1 γραμμάριο αλατιού περιέχει 0,42 γραμμάρια νατρίου. Φαίνεται τελείως διαφορετικά στο «μάτι» κάτι τέτοιο, έτσι δεν είναι; Άλλη μία παγίδα λοιπόν που μπορεί να ελλοχεύει σε μία ετικέτα.

Ε: Σίγουρα έχετε ακούσει ότι είναι ουσίες που προστίθενται στα τρόφιμα και στα αναψυκτικά ώστε να εμποδίζουν την ανάπτυξη μικροοργανισμών κατά την προετοιμασία, την επεξεργασία, τη συσκευασία, τη μεταφορά αλλά και την αποθήκευσή τους. Βελτιώνουν την υφή, την εμφάνιση ή τη γεύση τροφίμων και αναψυκτικών, τα διατηρούν  φρέσκα για περισσότερο χρόνο και συμβάλλουν στην αποφυγή τροφικών δηλητηριάσεων. Αυτές οι ουσίες είναι γνωστές σε πολλούς ως ουσίες Ε! Ξέρετε όμως τι συμβολίζουν τα Ε που βλέπουμε πάνω σε ετικέτες τροφίμων και ποιες είναι οι βασικές ιδιότητες τους; Εδώ έχουμε την απάντηση!

etiketes-trofimon-imerominia-proelefsi-systatika-skoupidia-i-anakyklosi-3

Φοινικέλαιο: Δεν το έχουμε δει ποτέ κι όμως είναι βασικό συστατικό στο 50% των συσκευασμένων προϊόντων στο σούπερ μάρκετ! Το φοινικέλαιο χρησιμοποιείται κατά κόρον στα τυποποιημένα τρόφιμα, αλλά μπορεί να λείπει εντελώς από τη σπιτική μαγειρική. Ψωμί του τοστ, μπισκότα, μαργαρίνες, σοκολάτες, είναι μερικά μόνο από τα είδη τροφίμων που μάλλον εμπεριέχουν φοινικέλαιο. «Και πού είναι το πρόβλημα;» ίσως αναρωτηθείτε. Η παραγωγή του φοινικέλαιου έχει πολύ μεγάλο περιβαλλοντικό κόστος και γίνονται μεγάλες προσπάθειες για να παράγεται βιώσιμα, χωρίς καταστροφή τροπικών δασών σε χώρες όπως η Ινδονησία. Είναι στο χέρι μας να μην επιλέγουμε προϊόντα όπως μαργαρίνη, που συνήθως έχει ως βασικό συστατικό το φοινικέλαιο, αλλά ελαιόλαδο ή ηλιέλαιο, είτε για μαγείρεμα, τηγάνισμα, ή και τα γλυκά. Στο βαθμό που αγοράζουμε τυποποιημένα προϊόντα, σε ορισμένα από αυτά υπάρχει η επιλογή να αποφύγουμε το φοινικέλαιο – π.χ. πατατάκια με ηλιέλαιο ή αραβοσιτέλαιο αντί φοινικέλαιου. Περιορίζοντας τα τυποποιημένα τρόφιμα περιορίζουμε την πρόσληψη πολλών χημικών πρόσθετων ουσιών και αποφεύγουμε την επεξεργασία των τροφών που αφαιρούν τις θρεπτικές τους ουσίες και δημιουργούν πιθανούς κινδύνους για την υγεία. Κάντε ένα πείραμα και δείτε πόσες από τις ετικέτες στα ράφια μπορεί να «κρύβουν» φοινικέλαιο. Το φοινικέλαιο μπορεί να αναγράφεται ως φυτικά έλαια ή φυτικά λίπη. Αλλά ο όρος φυτικά έλαια μπορεί να παραπέμπει σε ελαιόλαδο, σε έλαιο κράμβης ή λινέλαιο για πολλούς. Άλλη μία παγίδα που πρέπει να ανιχνεύσετε κι εδώ λοιπόν!

Και με τα υπόλοιπα συστατικά;

Υδατάνθρακες, λίπη, νάτριο: Τα συγκεκριμένα μας ενδιαφέρει να τα περιορίσουμε. Όσο πιο χαμηλά είναι τόσο καλύτερο για την υγεία μας. Αντίθετα, μας ενδιαφέρει ένα τρόφιμο να έχει υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες, φυτικές ίνες και βιταμίνες, καθώς θωρακίζουν τον οργανισμό με μία ασπίδα υγείας.

Light: Mε εξαίρεση τα αναψυκτικά τύπου light, που πρακτικά δεν έχουν θερμίδες, τα υπόλοιπα light τρόφιμα έχουν μειωμένη περιεκτικότητα σε ζάχαρη ή λιπαρά – ή και στα δύο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουν θερμίδες. Ο χαρακτηρισμός χαμηλά λιπαρά είναι σχετικός. Η σύγκριση πρέπει να γίνεται σε σχέση με το αρχικό προϊόν. Ας πούμε, η light έκδοση ενός τροφίμου μπορεί να έχει 20% χαμηλότερα λιπαρά από το αρχικό προϊόν, αυτό όμως δε σημαίνει απαραίτητα ότι τα λιπαρά του είναι γενικώς χαμηλά. Επίσης, χαμηλά λιπαρά δε σημαίνει αυτόματα χαμηλές θερμίδες. Σε ετικέτες που γράφουν για χαμηλά λιπαρά, κοιτάξτε να δείτε με τι έχουν αντικατασταθεί τα λιπαρά στον πίνακα συστατικών. Μερικές φορές θα ήταν προτιμητέο να είχαν παραμείνει τα αρχικά λιπαρά.

Και τέλος! Όταν βλέπουμε τη λέξη φυσικό σε ένα προϊόν, δεν σημαίνει ότι είναι βιολογικό. Η ένδειξη παραδοσιακό δεν σημαίνει ότι δεν είναι και βιομηχανικό! Και φυσικά όταν διαβάζουμε ελληνικό προϊόν δε σημαίνει ότι όλα του τα συστατικά προέρχονται από την Ελλάδα.

0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments